Pogrzeb basa - czyli Popielec po śląsku

Środa Popielcowa, w Polsce znana również jako Popielec, jest świętem kościoła katolickiego i pierwszym dniem Wielkiego Postu. Kończy okres karnawału na 46 dni przed niedzielą Wielkanocną. W tym dniu księża posypują głowy wiernych popiołem mówiąc: "Nawracajcie się i wierzcie w Ewangalię" lub " Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz".

Popiół do posypywania głów wiernych pochodzi z święconych w roku wcześniejszym w Niedzielę Palmową palm. Pomimo iż zwyczaj posypywania głowy popiołem pochodzi z VII wieku to dopiero dzięki decyzji Papieża Urbana II w XI wieku stał się obrzędem obowiązującym w Kościele.

Środa Popielcowa jest dla wiernych czasem pokuty i refleksji nad własnymi czynami oraz okresem przygotowującym do Świąt Wielkanocy.

Co ciekawe, obrzęd posypywania głów popiołem był już znany u starożytnych Greków, Egipcjan i Arabów. W tych wszystkich kulturach oznaczał pokutę i skruchę.

Pomimo że Środa Popielcowa jest obchodzona we wszystkich zakątkach świata w ten sam sposób, to w niektórych miejscach lokalnie rozwineły się różnego rodzaju zwyczaje na zakończenie karnawału; np. w Hiszpanii organizuje się "pogrzeb sardynki" - kukle w ksztalcie sardynki wyprawia się pogrzeb, a następnie podobnie jak naszą marzannę topi się ją lub pali. W Peru natomiast sardynkę zastępują skrzypce (entierro del violin).

Na Śląsku również rozwinął się lokalny obrzęd związany z końcem karnawału - 'pogrzeb basa' - jest to zwyczaj grzebania instrumentów muzycznych na znak nachodzącego okresu wyciszenia.